تبلیغات
قرآن - گناه و آثار آن (1)
ان الدین عند الله الاسلام

مبحث گناه شناسی و شناخت گناهان کبیره و صغیره یکی از مهم ترین مسائل های پژوهش قرآنی است . 

در اهمیت این مبحث همین بس که خدا در سوره نسا فرموده

اگر کسی با شناخت گناهان کبیره از آن بپرهیزد گناهان صغیره اش بفضل خدا بخشیده می شود .

در این سری سعی میشود به حد بضاعت به بررسی این موضوع پرداخته شود . 


در قرآن با واژه‌های گوناگونی از گناه یاد شده است: ذنب، اثم، سیئه، معصیت، خطیئه، جرم، منكر، فاحشه، شر و.

 

گناهان در یك تقسیم بندی به صغیره و كبیره تقسیم می‌شوند و می‌توان آن را به بدنی و غیر بدنی نیز تقسیم كرد؛ البته هر نافرمانی و گناهی كه در مقابل فردی بزرگ صورت گیرد، بزرگ است. یعنی گناه (اگر چه كوچك باشد) چون نافرمانی از خداوند محسوب می شود، بزرگ است. لیكن منافات ندارد برخی از گناهان نسبت به بعضی دیگر بزرگ و كوچك باشند.

 

خداوند در یك جا از قول گناهكاران بیان می‌دارد:

« و یقولون یا ویلنا مالِ هذا الكتاب لایغادر صغیرة و لا كبیرة الاّ احصاها؛

به او می ‌گویند:ای وای بر ما! این چه نامه‌ای است كه هیچ كار كوچك و بزرگی را فرو نگذاشته، جز این كه همه را به حساب آورده است». (سوره كهف، ایه 49)

 

روایات بسیاری نیز این تقسیم بندی را بیان داشته‌اند و فرموده‌اند:

انجام دهنده گناهان كبیره به دوزخ می‌ رود.1

 

گناهان بدنی و جسمی، گناهانی هستند كه انسان با یكی از اعضای بدن آن را انجام می‌دهد. مثل: غیبت، زنا ، دزدی، فحاشی و

و گناهان غیر بدنی آنهایی هستند كه آدمی در دل و ضمیر خود آنها را انجام می‌دهد. مثل: حسد، كینه، بخل و.

 

تعدادی از علما و اساتید اخلاق گناهان كبیره را تا چهل مورد برشمرده‌اند.2

لیكن در بعضی موارد و مواقع گناهان صغیره به گناهان كبیره تبدیل می شود و گناه انسان سنگین‌تر می‌شود وحكم همان گناهان كبیره رادارد .مثلاً: اصرار بر گناه صغیره،كوچك شمردن گناه،تظاهر به گناه ،خشنودی از گناه و مغرور شدن به ستر الهی.

 

بـر دلـت زنـگار بـر زنـگاره

جمع شد تا دور شد ز اسراره

 

آثار گناه

 

1. مانع معرفت است:

 

یكی از موانع معرفت، گناه است كه بر عقل و فطرت تأثیر گذاشته و باعث انحراف از حق و ظرافت‌های خلقت می‌گردد.

«و لكن قَسَت قلوبهم و زین لهم الشیطان ما كانوا یعملون؛

 

ولی دل‌هایشان سخت شده و شیطان آنچه را انجام می‌دادند برایشان آراسته است».(سوره انعام، ایه 43)

 

كی كجی كردی و كی كردی تو شر

كـه نـدیــدی لایقــش در پی اثـر

كی فـرستـادی دمی بــر آسمـان

نیـكیی كز پی نیــامـد مثــل آن

 

و امام صادق (ع) می‌فرماید

:«اذا اذنب الرجل خرج فی قلبه نكتةسوداء فان تاب انمحت و ان زاد زادت حتی تغلب علی قلبه فلا یفلح بعدها ابداً؛

 

هنگامی كه انسان گناه می ‌كند، نكته سیاهی در قلب او پیدا می‌شود، اگر توبه كند محو می‌گردد و اگر بر گناه بیفزاید زیادتر می‌شود تا تمام قلبش را فرا گیرد و بعد از آن هرگز روی رستگاری را نخواهد دید».3

 

صد جوال زر بیاری ای غــنی

حـق بگوید دل بیار ای منـحنی

ننگرم در تـو در آن دل بـنـگرم

تحفه او را آور ای جـان بر درم

 

 

2. مانع استجابت دعاست:

 

با كدامین روی چون دل مرده‌ای رو بـه سوی آســمان‌هـا كـــرده‌ای

ایـن دعـاهـا را اجـابت بایـدت غـم خـوری چون كه اجابت نایـدت

یكی از عوامل مهمی كه باعث می‌گردد ارتباط بنده با خدا قطع گردد و توفیق دعا خواندن واستجابت از او گرفته شود، انجام دادن گناه است. در دعای كمیل می‌خوانیم:

 

«اللهم اغفرلی الذنوب التی تحبس الدعا؛

 

خدایا! بیامرز گناهانی را كه از دعا جلوگیری می‌كنند ».

 

هر كه را پاك باشد ز اعتدال

آن دعایش می‌رود تا ذوالجلال

 

و باز حضرت علی (ع) می‌فرماید:

«المعصیة تمنع الاجابة؛

 

گناه از اجابت دعا جلوگیری می‌كند.»4

 

امام سجاد (ع) از بعضی از گناهان اسم می‌برندكه آنها مانع استجابت دعا می‌شوند.این گناهان عبارتند از:

بد دلی و بد طینتی و نفاق با برادران ایمانی و باور نداشتن به اجابت دعا و تأخیر نمازهای واجب تا آنكه وقت آنها بگذرد و نیكی نكردن و صدقه ندادن و بد زبانی و فحاشی كردن و رنجاندن پدر و مادرو از جمله گناهانی می‌دانند كه مانع اجابت دعا می‌شوند».5

 

3. مانع آرامش خاطر است:

 

آدمی بدنبال سعادت است، هر چیزی كه آسایش و آرامش او را بهم بزند، مانع كسب سعادت می شود. آرامش و آسایش خاطر تنها در سایه ایمان به خدا و توجه به او و بی‌توجهی به دنیا بدست می‌اید. انسان وقتی گناهی مرتكب می‌شود، وجدان اخلاقی او را مورد ملامت و سرزنش قرار می‌دهد و با ضربات پی‌گیر خود بر روح و فطرت، آرامش روحی را از صاحب آن می‌گیرد كه قرآن نام آن را«نفس لوّامه» می‌گذارد. پشیمانی و ندامت كه از تلاش و كوشش همین نفس حاصل می‌شود، آرامش خاطر را از گنهكار می‌گیرد.

 

هین مراقب باش گر دل بایدت

كز پی هر فعل چیـزی زایـدت

ور از ایـن افـزون ‌ترا همّت بود

از مـراقـب كـار بــالاتــر رود

 

حضرت علی(ع) می‌فرماید:

«و من لم یعدل نفسه عن الشّهوات خاض فی الحسرات و سبح فیها؛

 

كسی كه خود را از شهوات سرزنش نكند در دریای حسرت و اندوه در افتد و در آنها دست و پا زند».6

 

و همچنین آن حضرت می‌فرماید:

«و كم من شهوة ساعة قداورثت حزناً طویلاً؛

 

چه بسا یك ساعت لذت مایه اندوه و غصه دراز مدت می‌گردد».

4. مانع شرم و حیاست:

اگر غرایز طغیان كند، پرده شرم و حیا دریده می‌شود و انسان بدون شرم و حیا و بی‌باك از رسوایی و تنفر عمومی، به موجودی خطرناك تبدیل می‌شود.فضائل اخلاقی كنترل كننده انسان و دور كننده او از گناه است،

فرد گناهكار با انجام پی در پی گناه، فضائل را یك به یك از دست می‌دهد و به شخص بی‌شخصیت و لا ابالی تبدیل می‌گردد. حضرت علی(ع) در دعای كمیل می فرماید:
«اللهم اغفرلی الذنوب التی تهتك العصم؛ خدایا! بیامرز گناهانی كه پرده‌ها را می ‌درد».

لطف حـق با تـو مـداراها كـند چون كه از حد بگذرد رسوا كند

امام سجاد (ع) در حدیثی گناهانی كه پرده دری می‌كنند را اینگونه برشمارد:
«الذنوب التی تهتك العصم:

شرب الخمر…؛ شراب خواری، قماربازی، گفتن سخنان لغو و بیهود برای خنداندن دیگران، گفتن عیب دیگران و همنشینی با مردم بدنام و… از گناهانی است كه پرده دری می‌كنند».8

5. مانع طول عمر می‌شود:

اگر چه مرگ در اختیار انسان نیست، لیكن اعمال ما در طولانی شدن یا كوتاه شدن عمر ما دخالت دارند؛ یعنی اعمال و رفتار ما در زندگی ما تأثیر می‌گذارند.

حضرت علی (ع) می‌فرماید:
«اعوذ باللّه من الذنوب الّتی تعجّل الفناء؛ از گناهانی كه در نابودی شتاب می‌كنند به خدا پناه می‌برم».9

بعضی كارها از قبیل: قطع رحم، قسم دروغ، سخنان دروغ، آزردن پدر و مادر و… عمر را كوتاه و كارهایی از قبیل: صدقه پنهانی، نیكی به پدر و مادر و صله رحم و… عمر را طولانی می‌كنند.

6. باعث تغییر نعمت می‌شود:

حضرت علی (ع) در دعای كمیل می‌فرماید:
«اللهم اغفر لی الذنوب الّتی تغیر النعم؛ خدایا! بیامرز گناهانی را كه باعث تغییر نعمت‌ها می‌شوند».

یكی از حقایقی كه ایات قرآن از آنها پرده برداشته، ارتباط میان اعمال ما و حوادث و اتفاقاتی است كه در خارج رخ می‌دهد. اگر ملتی به گناه آلوده شود، خداوند نعمت‌ها را یا به نقمت تبدیل می‌كند و یا آنها را از آن ملت می‌گیرد. ایات قرآن و روایات معصومین علیهم السلام گرفتن نعمت را به گناه بندگان نسبت می‌دهند، خداوند می‌فرماید:

«اولم یسیروا فی الارض فینظروا كیف كان عاقبة الذین كانوا من قبلهم كانو هم اشد منهم قوة و اثاراً فی الارض فأخذهم اللّه بذنوبهم ؛

ایا در زمین گردش نمی‌كنید تا بنگرید كه چگونه بود سرانجام كسانی كه پیش از ایشان بودند و نیرو و آثارشان در زمین بیش از اینها بود و خدا آنها را به گناهانشان برگرفت».(سوره مؤمن، ایه 21)

و امام صادق (ع) می فرماید:
«و ما انعم اللّه علی عبد نعمة فسلبها ایاه حتی یذنب ذنباً یستحق بذلك السَّلب؛

خداوند نعمتی به بنده‌ای نداده تا از او بگیرد،جز آنكه گناهی انجام دهد كه به سبب آن، نعمت از او گرفته شود».10


سرگذشت قوم‌های؛ نوح، عاد، ثمود، لوط و… خواندنی و پند آموز است.

گناه آثار دیگری از جمله؛ تسلط اشرار، قساوت قلب، قطع روزی، محرومیت از نماز شب و… دارد.

حضرت علی(ع) می فرماید:
«ما جفت الدموع الاّ لقسوة القلوب و ما قست القلوب الالكثرة الذنوب؛

اشك چشم‌ها نخشكید مگر به خاطر قساوت دل‌ها و دل‌ها سخت نشد، مگر بخاطر گناهان».11

نكته آخر این كه رفتار و گفتار و نیات انسان دارای پیامدی است كه یا در این دنیا و یا در جهان آخرت دامنگیر انسان می‌شود.

گر مراقب باشی و بیدار تو
بینی هر دم پاسخ كردار خود

گرفتاری‌هایی كه دراین دنیا دامنگیر انسان می شوند یا مكافات عمل هستند و یا برای امتحان، برای تعدادی پایه ترقی و تكامل است و برای گروهی تخفیف كیفر اخروی،صورت اخیر لطفی است از طرف خداوند برای گناهكاران تا از مجازات اخروی آنها كاسته شود و ممكن است در این دنیا پاك گردند و به سرای باقی سفر كنند.

چون مراقب باشی و گیری رسن
حـاجتـت نبـود قیـامـت آمـدن
هر كه رمزی رابدانـد او صحیح
حاجتش نبود كه گویندش صریح
ایـن بــلا از كــودنی آمــد تو را
كـه نكردی فهــم رمـز نكتــه را

مهم این نیست كه بررسی كنیم كه این گناه،زمینه فرهنگی، خانوادگی، اقتصادی، اجتماعی و یا روانی داشته است، زیرا همه فرزندان حضرت آدم هستیم و همه انسان‌ها غیر از چهارده معصوم ـ علیهم السلام ـ گناه می‌كنند، مهم پشیمان بودن و توبه كردن است.«لئن شكرتم لازیدنكم و لئن كفرتم ان عذابی لشدید»




طبقه بندی: پژوهش ها، 
نگارش در تاریخ یکشنبه 25 اردیبهشت 1390 توسط soroosh gholami | نظرات ()
درباره وبلاگ
موضوعات
آخرین مطالب
جستجو
آرشیو مطالب
نویسندگان
ابر برچسب ها
لوگوی دوستان

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :



قالب وبلاگ
لوگوی سه گوش